مرزنشیانان غربی ایران در سال های اخیر با پدیده کشتار احشامی روبرو هستند که به گفته مسئولان انتظامی مرزی ایران، حمل کننده کالاهای مختلف از کشورهای همسایه به ایران هستند؛ این در حالی است که بعضی فعالان مدنی، کشتار احشام را ناصحیح می دانند.

روستاها و شهرهای مرزی غرب ایران در زمره مناطق محروم به حساب می آیند که در جنگ ایران و عراق بیشترین آسیب را متحمل شدند و با گذشت سال ها، شرایط این مناطق همچنان چندان مساعد نیست.

در مناطق مرزی کردستان، ایلام و آذربایجان غربی به دلیل بیکاری، یکی از راه های کسب درآمد، حمل کالاهای مختلف از کردستان عراق و ترکیه به ایران است.

اما کالاهایی که از این طریق وارد کشور می شود در برخی موارد به عنوان قاچاق ضبط می شود؛ این در حالی است که شهروندان مناطق مرز غربی می گویند که اگر حمل کالاها قاچاق است، چرا همچنان کارت تردد مرزی توسط مقامات محلی به افراد داده می شود؛ افرادی که تنها راه کسب درآمد آنها حمل کالا از آن طرف مرزهای ایران به داخل کشور است.

عثمان(مزین) یکی از شهروندان سردشت، دلیل معاملات مرزی را نبود فرصت های شغلی در منطقه می داند و با اشاره به آمارهای رسمی می گوید: "آمار بیکاری در کردستان و ایلام بیش از دیگر استان های مرزی کشور است و مردم در این مناطق مجبورند در فصل گرم سال راهی کوره های آجرپزی شوند و بیش از ۱۵ ساعت در روز با درآمد بسیار کم کار کنند. راه دیگر هم روی آوردن به معاملات مرزی است."

به اعتقاد این شهروند سردشتی، صرف نظر از قانونی بودن و یا نبودن این معادلات مرزی، این مسئله از لحاظ عرفی پذیرفته است. کما اینکه فرمانداری سردشت هشت هزار کارت تردد مرزی برای مردم این شهر و روستائیان آن صادر کرده است.

در حالی که ساکنین این مناطق، معاملات مرزی انجام می دهند و یا برخی از آنها دست به قاچاق کالا می زنند، نیروی انتظامی در خلال سال های اخیر در مواردی اقدام به تیراندازی به افراد و یا احشام کرده است.

نیروی انتظامی دلیل این برخورد را مبارزه با قاچاق کالا عنوان می کند، اما بعضی از اهالی منطقه و گروهی از فعالان مدنی معتقدند که این برخورد "بسیار خشن" است.

عثمان(مزین)، شهروند سردشتی با اشاره به سردرگمی مردم منطقه از در دست داشتن کارت تردد مرزی از یک سو و متهم شدن به قاچاق از سوی دیگر، به یکی از موارد برخودرهای نیروی انتظامی اشاره می کند و می گوید: "متاسفانه خبردار شدیم که در پی حمله به یک کاروان در روستایی به نام درمان آباد حدود ۶۰ قاطر کشته شدند و یک جوان ۱۵ ساله نیز جان خود را از دست داده است."

به گفته این شهروند سردشتی، آمار افراد کشته شده توسط نیروی انتظامی در دو - سه سال اخیر افزایش پیدا کرده و اخیرا این کشتار به احشام و چهارپایان هم سرایت پیدا کرده و استدلال ماموران انتظامی این است که "ما این حیوانات را می کشیم تا مردم برای معاملات مرزی و قاچاق از آنها استفاده نکنند".

زینال حاجی زاده، فعال مدنی در این مورد می گوید: "کشتار حیوانات حمل کننده بار در مناطق مرزی غربی مرسوم نبوده است و حدود یک سال است که کشتار حیوانات به صورت فله ای توسط نیروی انتظامی رایج شده است. با این حال، ساکنین منطقه گفته اند که نیروی انتظامی بارها نسبت به این مسئله هشدار داده و اعلام کرده که این حیوانات اسباب قاچاق هستند."

اما آقای حاجی زاده معتقد است که راهکارهای دیگری به غیر از کشتن حیوانات نیز وجود دارد. این حیوانات به گفته او صرفا اسباب قاچاق نیستند و تنها منبع امرار معاش مردم مناطق مرزی هستند.

مسئولان نظامی و انتظامی در منطقه غرب بارها اعلام کرده اند که با قاچاق هر نوع کالا برخورد می کنند اما به گفته ساکنین منطقه، در موارد متعددی ماموران به داخل روستاها و شهرهای کوچک رفته و احشام داخل روستا را هدف قرار داده اند.

عثمان(مزین)، که خود یکی از شاهدان کشتار چهارپایان در یکی از روستاهای سردشت بوده است، می گوید: "ماموران انتظامی وارد روستا شدند و با این ادعا که احشام داخل روستا جنس قاچاق وارد کشور کرده اند، سه راس اسب را با تیراندازی از بین بردند. این در حالی بود که هیچ کالای قاچاقی بر بار این حیوانات دیده نمی شد، شاید بارها جایی مخفی شده بود اما در آن زمان که حیوانات را کشتند هیچ بار قاچاقی وجود نداشت."

به گفته مرزنشینان غرب کشور بارها نسبت به این برخودرها اعتراض شده و مردم درخواست رسیدگی داشته اند. تنها در یکی از موارد، فردی که ۱۳ راس اسبش با تیراندازی کشته شده بودند، با شکایت به دادسرا توانست حکم بگیرد و دادسرا، پرونده را برای کارشناسی ارجاع کرد تا ارزش اموال از بین رفته برآورد شود.

برخی فعالان مدنی می گویندکه همه صاحبان این احشام قاچاق کالا انجام نمی دهند. آقای حاجی زاده می گوید برخی از این افراد اجازه دارند "کول بری " کنند، یعنی کالاهای مختلف را به دوش گرفته و از آن سوی مرز به ایران حمل کنند. در همین حال برخی افراد ترجیح می دهند احشام به جای آنها این بارها را حمل کنند، که در اصل صاحب اصلی این معاملات نیز حمل کننده بارها نیستند، بلکه این افراد مقدار ناچیزی پول دریافت می کنند که کالاها را وارد ایران کنند.

عثمان(مزین) نیز به مشکلات اقتصادی صاحبان این احشام و مشکلات اهالی این مناطق پس از کشتن احشام اشاره می کند و می گوید: "در مناطقی مثل پیرانشهر، سردشت، بانه و مریوان [کشتن احشام] به طور گسترده روی می دهد. در تابستان سال گذشته در روستای کوچکی اطراف سردشت، هشت راس اسب کشته شدند و بوی تعفن ناشی از کشتن اسب ها در سطح روستا پخش شد و مردم حتی برای گردآوری محصولات کشاورزی از بوی بد این حیوانات قادر به رفتن بر سر زمین هایشان نبودند. در عین حال این مسئله آثار زیست محیطی شدیدی نیز به همراه دارد."

به گفته فعالان مدنی، مردمی که در مناطق مرزی زندگی می کنند عموما از اقشار کم درآمد جامعه هستند و احشام تنها منبع درآمد آنها برای کسب و کار است.

یکی از راهکارهای ارائه شده برای عدم کشتار حیوانات مرزنشینانی که معاملات مرزی انجام می دهند، ایجاد فرصت های شغلی و یا تدوین قوانین مناسب برای جلوگیری از قاچاق کالا است.

به اعتقاد صاحبنظران، کشتن حیوانات و یا افرادی که دست به جا به جایی کالا می زنند تنها به فقیرتر شدن و افزایش خشونت در منطقه دامن می زند.