ناوه‌ندی چاك له‌ دانمارك به‌ بۆنه‌ی تێپه‌ڕبوونی 23 ساڵ به‌سه‌ر کیمیابارانی شاری سه‌رده‌شتدا بانگهێشتی هه‌ردوو به‌ڕێز شاخه‌وان شۆرش و دکتۆر حوسه‌ینی خه‌لیقی کرد بۆ به‌ستنی کۆڕێك ده‌رباره‌ی ئه‌و کاره‌ساته‌.

کۆڕه‌که‌ له‌ یه‌کێك له‌ هۆڵه‌کانی کولتورهوسی ڤالبیو له‌ نزیك شاری کۆپنهاگنه‌وه‌ له‌ نهۆمی پێنجه‌م به‌ ئاماده‌بوونی هه‌ندێك له‌ کوردانی ڕۆژهه‌ڵات و باشور له‌ کاتژمێری 13:30 ی پاشنیوه‌ڕۆی ڕۆژی یه‌کشه‌ممه‌ ڕێکه‌وتی 4 ی ته‌موز به‌ڕێوه‌ چوو.

سه‌ره‌تا به‌ ده‌قیقه‌یه‌ك وه‌ستان بۆ گیانی پاکی شه‌هیدانی شاری سه‌رده‌شت و ته‌وای گوندو شاره‌کانی تری کوردوستان ده‌ستیپێکرد. دوابه‌دوای ئه‌و ڕێزلێگرتنه‌ شاخه‌وان شۆرش ده‌تیکرد به‌ پێشکه‌شکردنی بابه‌ته‌که‌ی خۆی.

شاخه‌وان شۆڕش، که‌ به‌کالیریۆسی له‌ زانسته‌کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان و به‌شی ڕامیاریدا هه‌یه‌ و ئێستاش خه‌ریکی ده‌رکردنی کتێبێکه‌ له‌ سه‌رجینۆساید و مافی نه‌ته‌وه‌کان تیشکی خسته‌سه‌ر لایه‌نه‌ شۆڤۆنیستی و سه‌ربازیی و سیاسییه‌کانی ئه‌و کیمیابارانه‌ له‌لایه‌ن حوکومه‌تی به‌عسی شۆنییه‌وه‌ له‌ مانگی حوزه‌یرانی ساڵی 1987دا، ئه‌م کیمیابارانه‌ ته‌نها به‌شاری سه‌رده‌سته‌وه‌ نه‌وه‌ستاوه‌ به‌ڵکو گوندولادێکانی ده‌وروبه‌یشی گرتووه‌ته‌وه‌ سه‌رجه‌می قوربانیانی ئه‌و کاره‌ساته‌ کۆمه‌ڵکونییه‌ی به‌ ده‌وروبه‌ری 5000 له‌ نێوان کوشتارو برینداردا خه‌مڵاند. له‌ درێژه‌ی باسه‌که‌یدا کاکه‌ شاخه‌وان باسی له‌خه‌مڵاندنی یاسایی ئه‌و کاره‌ساته‌ کردو ئاماژه‌ی به‌وه‌ دا، که‌ ئه‌م هێرشه‌ کیمیاییه‌ به‌ کاری جینۆساید نه‌ژمێردراوه‌ به‌ڵکو به‌ تاوان دژی مرۆڤایه‌تی له‌ قه‌ڵه‌م دراوه‌. هۆکاره‌که‌شی ئه‌وه‌یه‌، که‌ ئه‌م هێرشه‌ شۆڤێنییه‌ له‌کاتی جه‌نگی ئێران و عێراقیدا به‌ڕێوه‌ چووه‌ و له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هیچ دۆکومێنتێكێ وا ده‌ستنه‌که‌وتووه‌ که‌ نیازی ئه‌و ئه‌وکاته‌ی حوکومه‌تی عێراق بسه‌لمێنێ به‌ چ مه‌به‌ستێك ئه‌م کاره‌ی کردووه.، ئه‌مه‌ به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ ئه‌نفال و کیمیابارانی کوردوستانی باشوردا، که‌ ده‌یان و بگره‌ سه‌دان دۆکیومێنت دۆزراونه‌ته‌وه‌ و هه‌مووشی ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌که‌ن، که‌ ئه‌وانه‌ به‌مه‌به‌ستی پاکتاوی ڕه‌گه‌زی ئه‌نجامدراون جیاوازییه‌که‌ی جه‌وهه‌ری هه‌یه‌. له‌ درێژه‌ی قسه‌کانیدا کاك شاخه‌وان باسی له‌ خۆلادانی دادگای باڵای عێراقی کرد له‌ بابه‌تی کۆمه‌ڵکوژی و گه‌لکوژی به‌ هۆی هه‌ندێك هۆکاری سیایسی ڕوته‌وه‌.

له‌ دوای کاک شاخوان به‌ڕێز دکتۆر حوسه‌ینی خه‌لیقی ده‌ستی دایه‌ بابه‌ته‌که‌ی خۆی و ئاماژه‌ی به‌وه‌کرد، که‌ بابه‌ته‌که‌ی ئه‌م بابه‌تێکی فه‌لسه‌فی، کۆمه‌ڵایه‌تی و له‌هه‌مانکاتدا مافناسییه‌. دکتۆر زۆر به‌ زمانێکی ساده‌ و له‌ ڕێگه‌ی کۆمه‌ڵێك نمونه‌ی زیندووه‌وه‌ توانی تیشکێکی باش بخاته‌ سه‌ر بابه‌تی ماف واته‌ مافی مرۆڤ.

له‌دوای ئه‌و باسه‌ چڕ و به‌پێزه‌ پشوویه‌کی 10 خوله‌کی ڕاگه‌ێنرا، که‌ دواتر ده‌رگای پرسیار و گفتوگۆ کرایه‌وه‌ بۆ ئاماده‌بووان. له‌ میانه‌ی ئه‌و پرسیاروگفتوگۆیه‌دا ئاماده‌بووان به‌ پرسیارو موداخه‌لاته‌کانیان ئه‌وه‌نده‌ی تر کۆڕه‌که‌یان ده‌وڵه‌مه‌ندتر کرد و بابه‌تی جوان و به‌پێزیان تیادا وروژاند.

چاودێری کوردۆساید/چاك
04ی ته‌موزی 2010