سیروان حداد
Sirvan_haddad@yahoo.com

آقای امانی چه‌ چیزی باعث شد انجمن نشاط یا همان مؤسسه‌ پیشگیری از اعتیاد در سردشت ایجاد شود؟
ج. بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم،با تشکر از شما. در سال 83 طی نامه‌ای از‌ اداره‌ بهزیستی خواسته‌ شده‌ بود که‌ سازمانهای مردم نهاد تقویت شوند،که‌ فعالیت در زمینه‌ پیشگیری از اعتیاد یکی از اهداف آن بود.از طرف اداره‌ بهزیستی پیشنهادی به‌ اینجانب شد،از آنجا که‌ خودم در همین اداره‌ مشغول به‌ کار بودم و در زمینه‌ پیشگیری از اعتیاد فعالیت داشتم همچنین معضل اعتیاد در سردشت را کاملا درک نموده‌ بودم.خانواده‌های فرد معتاد را دیده‌ بودم که‌ چگونه‌ همچون گلی پرپر می‌شدند،همسران شخص معتاد چگونه‌ آواره‌ و بی‌خانمان گشته‌ و شخص معتاد و خانواده‌هایشان از جامعه‌ گریزان می‌شدند.این سونامی اعتیاد که‌ جهان را دربرگرفته‌ احساس کرده ‌بودم که‌ زمانی این سونامی به‌ سردشت این شهر کوچک مرزی و بن‌بست با تبادل فرهنگ‌های مختلف رسیده‌ که‌ معضل بیکاری جوانان کمتر از اعتیاد نیست و اتفاقا یکی از اساسی‌ترین دلایل ابتلا به‌ اعتیاد همین بیکاری و عدم اشتغال جوانان می‌باشد.این شد که‌ پیشنهاد اداره‌ بهزیستی در جهت ایجاد انجمنی مردمی برای پیشگیری و کاهش اعتیاد در سردشت را بسیار به‌ جا دیده‌ و در تأسیس انجمن اقدام نمودیم.که‌ بعد از یک سال یعنی در سال 1384 موفق به‌ ثبت انجمن گشتیم.

آيا آمار دقيقى در مورد شمار بيماران مبتلا به مواد مخدر و سنین آنها در سردشت وجود دارد؟ ؟
ج. از آن جهت که نهادهای آمار دهنده‌ متعددی داریم نمی‌توان به‌ آمار دقیق دست یافت و در واقع دادن هر آماری در این مورد کذب می‌باشد.به‌ طور مثال زندان خود آماری از اعتیاد ارائه‌ میدهد،اداره‌ بهزیستی، بهداشت و انجمن هم به‌ همین شکل پس در واقع آمار دقیقی ما نداریم.اما در سال 1382 ما آماری تقریبی 200 نفر معتاد در سردشت را داشتیم که‌ این هم نمی‌تواند دقیق باشد.ولی می‌توان گفت جمعیت معتادان در سردشت به‌ نسبت جمعیت شهر بسیار کم و خوشبختانه‌ سردشت پاکترین شهر در سطح استان می‌باشد.

آمار شما مربوط به‌ سال 82 می‌باشد آیا در این سالها تعداد معتادان افزایش یافته‌ یا کم شده‌اند؟
ج. از آنجهت که‌ ما انجمن نشاط در این زمینه‌ بسیار تلاش کرده‌ایم و در این مورد اطلاع‌رسانی خوبی در مدارس و روستاها داشته‌ایم می‌توان گفت افزایش شمار معتادان به‌ نسبت جمعیت شهرستان کم بوده‌ است.البته‌ افزایش افراد معتاد انکار ناپذیر است ولی این افزایش بسیار زیاد نبوده‌ است.سنین افراد معتاد در سردشت 20 سال به‌ بالا بوده‌ و زیر این سن نمونه‌ای نداشته‌ایم.

پس شما هیچ آماری در دست ندارید؟
ج. آمار دقیق نیست ولی می‌توان گفت 400 تا 500 نفر معتاد داریم.در سردشت به‌ دلایل سنتی و عرفی و بافت فرهنگی که‌ دارد نمی‌توان به‌ آمار دقیق دست یافت.همه‌ خانواده‌ها از ترس آبروریزی حاضر نیستند بچه‌های خود را معرفی نمایند،شخص معتاد هم به‌ همین دلایل حاضر نیست جهت مداوا و سم‌زدایی به مراکز مراجعه‌ کند. ما در سردشت فرد معتادی‌ داشته‌ایم‌ که‌ با همکاری خانواده‌اش خوددرمانی کرده‌ و به‌ خاطر اینکه‌ مبادا در شهر چون شخص معتادی معرفی شود حاضر به‌ همکاری و دریافت کمک از ما نشده‌ است.متأسفانه‌ ما در سردشت تنها زمانی قادر به‌ شناسایی هستیم که‌ شخص به‌ معتاد حرفه‌ای تبدیل شده‌ است.یعنی زمانی که‌ آب از سرش گذشته‌، خانواده‌اش متلاشی گشته‌، بچه‌هایش آواره‌ شده‌، ارتباطش با جامعه‌ قطع شده‌ آن زمان شخص معتاد حاضر به‌ همکاری شده‌ و با ما راه‌ خواهد آمد و ما هم او را به‌ مراکز معرفی می‌نمائیم.که‌ در یک سال ما تنها 30 نفر از این مورد را داشته‌ایم.

مواد مصرفی معتادان در سردشت بیشتر از چه‌ نوعی می‌باشد ؟
ج. بیشترین موادی که‌ در سردشت مصرف خواهد شد تریاک، حشیش و هروئین بوده‌ است.

قرص‌های روانگردان و شیشه‌ مصرف خواهد شد؟
ج. تا جای که‌ ما اطلاع داریم چنین موادی در سردشت مصرف نشده‌ است ولی این دلیل بر نبودن آن نیست شاید هم کسانی باشند که‌ از این مواد استفاده‌ نمایند و معتاد به‌ آن باشند.

به‌ نظر شما چه‌ چیزی باعث شده‌ جوانان ما در چنین سنی به‌ دام اعتیاد گرفتار شوند؟
ج. بنا به‌ دلایل و مشکلات فرهنگی موجود در خانواده‌ها، هیجانهای کاذب و احساسات جوانی ،ارتباط ناسالم با افراد ناباب،عدم نظارت صحیح والدین و جامعه‌ ناسالم همه‌ در معتاد شدن یک جوان می‌توانند مؤثر باشند.آموزش و پرورش یکی دیگر از مراکز تأثیرگزار بر جوانان و جامعه‌ است که‌ متأسفانه‌ تهاجم فرهنگی و تسلط دنیایی دیجیتال از جمله‌ ماهواره‌،اینترنت، بازی‌های کامپوتری با تأثیرگذاری بیش از 50% بر فرهنگ خانواده‌ها باعث شده‌اند که‌ تعلیم و تربیت آموزش و پرورش بی‌رنگ یا کم‌رنگ شوند.از دیگر دلایل اعتیاد جوانان عدم آگاهی والدین از اعتیاد بوده‌ و یا نامناسب بودن روش تربیت بچه‌ها و فقر فرهنگی دلیلی بر ابتلای جوانان به‌ مود مخدر خواهد بود.

آقای امانی انجمن شما در مبارزه‌ با این معضل اجتماعی چه‌ خدماتی انجام داده‌ است؟
ج. انجمن در این راستا خدمات متعددی را ارائه‌ نموده‌ است که‌ مهمترین و اثرگذارترین آن آموزش و اطلاع رسانی بوده‌ است.اطلاع‌رسانی از طریق سخنرانی، پخش بروشر، تراکت و پارچه‌ نوشته‌، کتابچه‌ آموزشی، سی‌دی آموزشی، گردهمایی دوستانه‌ و در بین جوانان، آموزش روحانیون و دهیاران برای تبلیغ در راستای اطلاع‌رسانی و آگاه‌سازی جوانان از مواد مخدر و طرح راهکارهای برای پیشگیری از اعتیاد.خدمات انجمن در کل اطلاع‌رسانی و فرهنگ سازی در مورد مواد مخدر و اعتیاد بوده‌ است.انجمن بجز این خدمات فعالیت‌های جایگزین هم دارد، همچون مسابقات ورزشی، روزنامه‌ دیواری، تحقیق و انشاء در مدارس. آموزشهای مهارت زندگی و دیگر فعالیت و خدمات انجمن در این راستا بوده‌ است.

نمونه‌های که‌ اشاره‌ نمودید جهت پیشگیری است برای مبتلایان به‌ اعتیاد چه‌ برنامه‌ها و خدماتی دارید؟
ج. خدمات رسانی به‌ معتادان به‌ کاهش آسیب شناخته‌ شده‌ است.از آن جهت که‌ عمده‌ کار ما هم کاهش آسیب بوده‌ در صورت شناسایی معتادان متأسفانه‌ چون ما در شهر سردشت مرکز بازپروری و مراکز MMT و DIC و شلتر نداریم آنان را مستقیما به‌ اداره‌ بهزیستی معرفی می‌کنیم .هر چند ما بر این باور هستیم که‌ وجود یک مرکز بازپروری حتی سرپایی با وجود کم بودن شمار معتادان در این شهر ضروری به‌ نظر می‌رسد.بنابراین کار انجمن ارجاع معتادان به‌ مراکز مشاوره‌ای و بازپروری بوده‌ به‌ شیوه‌ای که‌‌ انجمن همچون چتری حمایتی برای شخص مبتلا باشد.

از تعداد 30 نفری که انجمن نشاط به‌‌ اداره‌ بهزیستی معرفی کرده‌ چند نفر از آنان سم‌زدایی شده‌ و به‌ جامعه‌ بازگشته‌اند؟
ج. چون در شهر ما مرکز بازپروری وجود ندارد،معتادان معرفی شده‌ به‌ بهزیستی به‌ شهرستان مهاباد اعزام و به‌ دکتر معرفی خواهند شد.بعد از آن دیگر باز خواهد گشت به‌ شخص معتاد که‌ آیا مراجعه‌ خواهد کرد یا نه‌، و آیا پزشک معرفی شده‌ تا چه‌ اندازه‌ بر روی شخص معتاد کار خواهد کرد و تا چه‌ اندازه‌ داروهای تجویزی اثرگذار خواهد شد و شخص آلوده‌ به‌ مواد مخدر، سم‌زدایی می‌شود. این مراحلی است که‌ ما از آن اطلاعی نداریم.

حساسیت مردم نسبت به‌ مواد مخدر کم شده‌ است چه‌ دلایلی در این امر دخالت داشته‌اند؟
ج. یکی از دلایل این امر می‌تواند به‌ فراموشی امر به‌ معروف و نهی از منکر بستگی داشته‌ باشد که‌ متأسفانه‌ مردم ما در قبال همدیگر هیچ احساس مسئولیتی از خود نشان نخواهند داد.دومین دلیل به‌ نظر من کمکاری متولیان آموزشی است که‌ در این راستا کم‌کاری شده‌ است.

اطلاع رسانی و روشنگری می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از اعتیاد داشته‌ باشد انجمن شما در این رابطه‌ چه‌ برنامه‌هایی دارد؟
ج. انجمن با برگزاری کلاسهای پرورشی و تربیت فرهنگی و دینی یا با پخش سی‌دی‌های آموزشی و ارسال همیاران سلامت به‌ کلاسهای آموزشی در بیم مردم تا اندازه‌ای در این راستا کار کرده‌ است.ما در همین راستا با هلال احمر تفاهمنامه‌ همکاری داریم. با آموزش و پرورش در ارتباط هستیم هر چند آموزش و پرورش در این مورد حساسیت‌های نشان داده‌ ولی با ما همکاری خواهند کرد. برنامه‌های قابل اجرا در آموزش و پرورش در حد پخش بروشور و تراکت تبلیغاتی و یا سی‌دی و کتابچه‌های آموزشی و ارسال سخنران به‌ مدارس و جلسه‌ پرسش و پاسخ در کلاس‌ها می‌باشد.

آیا رسانه‌های همگانی به خصوص راديو و تلويزيون در این مورد درست عمل کرده‌اند؟
ج. به‌ نسبت شهر سردشت با توجه‌ به‌ فراگیر شدن شبکه‌های ماهواره‌ای درصد پوشش شبکه‌های تلویزیون ایران در خانواده‌ها بسیار کم شده‌ است بنابراین برنامه‌های پخش شده‌ از این رسانه‌ به‌ نظر من تأثیرگذار نبوده‌ است.با این وصف خلا دیگری که‌ در سردشت به‌ چشم خواهد آمد نبودن شبکه‌ای رادیوئی در سطح شهرستان است که‌ متأسفانه‌ تا بحال برای راه‌اندازی آن کاری نشده‌ است.در صورت وجود رادیو با حداقل روزی دو ساعت برنامه‌ خبر و پخش هفته‌ای برنامه‌های آموزشی و تربیتی در این راستا می‌تواند بسیار تأثیرگذار باشد.‌

بیشترین مبتلایان به‌ ایدز در ایران به‌ گفته‌ی مسئولین معتادان تزریقی هستند،آیا در سردشت نمونه‌ای از این مورد را داشته‌ایم که‌ به‌ ایدز مبتلا شوند؟
ج. تا جایی که‌ من اطلاع داشته‌ باشم موردی نبوده‌ است.حال یا من اطلاع ندارم یا واقعا نبوده‌ است.

گویا سردشت یکی از دروازه‌های ورود مواد اعتیادآور و بسیار خطرناک قرصهای روانگردان و اسید می‌باشد،آیا شما در این رابطه‌ اطلاعی دارید؟ برای جلوگیری از آن کاری هم کرده‌اید؟
ج. اینکه‌ سردشت دروازه‌ای برای ورود این مواد باشد کذب است و شایعه‌ای بیش نیست. هستند کسانی که‌ در تجارت چنین موادی دست دارند ولی اینکه‌ سردشت دروازه‌ای برای ورود باشد درست نیست.ما قرصهای روانگردان را تا به‌ امروز مشاهده‌ ننموده‌ایم ولی آنچه‌ از پس مانده‌ی قرص‌ها و قوطی و پاکت‌های آن در اطراف شهر دیده‌ شده‌ بیشتر از قرص‌های اکتیو بوده‌ است.هر چند از نظر علمی کارایی پزشکی دارند ولی به‌ کراک و کریستال هم تبدیل خواهند شد. اسید نیتریک دیگر مواد وارداتی است که‌ وارد خواهد شد البته‌ از طرف محدود کسانی این کار انجام خواهد شد.که‌ خطرساز بوده‌ و خطرناک هم خواهد بود.انجمن هم خطر را احساس کرده‌ ولی در این راستا تنها می‌تواند اطلاع رسانی کند.

آقای امانی رابطه‌ شما به‌ عنوان انجمن غیر دولتی با نهادهای دولتی زیربط چگونه‌ است؟
ج. چون انجمن عضو شورای فرعی شهر است در هر جلسه‌ای که‌ برگزار خواهد شد مصوباتی مختص به‌ انجمن خواهد بود و در این میان شهرداری، شورای شهر، بهزیستی، آموزش و پرورش، سازمان تبلیغات، مجتمع فرهنگی هنری، نیروی انتظامی، فرمانداری، هلال احمر و تربیت بدنی با انجمن در ارتباط بوده‌ و نیز از حامیان این نهاد مردمی بشمار خواهند آمد.

بعضی از اداراتی که‌ اشاره‌ نمودید قدرت اجرایی دارند همچون نیروی انتظامی،این ادارات تا چه‌ اندازه‌ در پیشگیری از اعتیاد با شما همکاری داشته‌اند؟
ج. همکاری داشته‌اند و امید می‌رود در آیند بیشتر با ما همکاری نمایند چون خطر اعتیاد بزرگ‌تر از آن است که‌ کسی بخواهد در قبال آن از زیر مسئولیت در برود.

با توجه‌ به‌ گفته‌ شما عملکرد نیروهای انتظامی و سایر ادارات در همکاری با شما برای مبارزه‌ با اعتیاد و مواد مخدر رضایت بخش بوده‌،ولی آمار از افزایش اعتیاد در سردشت خبر می‌دهد .آیا این نشان از کم‌کاری نیست؟
ج. نه‌ اینگونه‌ نیست.من گفتم یکی از دلایل اعتیاد بی‌کاری است،بی‌کاری مردم را مجبور به‌ مهاجرت خواهد کرد به‌ طور مثال به‌ کوره‌های آجرپزی یا برداشت میوه‌ و مرغداریها که‌ بعضی از معتادان در این جاها معتاد خواهند شد که‌ بیشتر به‌ دلیل سختی کار در این مکانها برای جبرای توان کاری از مواد مخدر استفاده‌ خواهند کرد پس چنین عواملی خارج از حیطه‌ کار ماست.البته‌ بیشتر شدن آمار اعتیاد در شهر ما به‌ پدیده‌ مهاجرت برمی‌گردند که‌ بیکاری باعث شده‌ مردم مهاجرت کاری داشته‌ باشند.حال اگر دلیل را کمکاری بنامیم روزی خواهد رسید که‌ بیدار شوند و چاره‌ای بیأندیشند.

آقای امانی افراد معتاد در سطح شهر به‌ وفور دیده‌ خواهند شد و گویا آزادانه‌ هم مواد تهیه‌ خواهند کرد چگونه‌است که‌ چنین شرایطی برای معتادان فراهم آمده‌ است؟
ج. بله‌ چنین چیزی وجود دارد،شاید از آن جهت باشد که‌ دیدگاه‌ به‌ نسبت شخص معتاد تغییر کرده‌ و به‌ عنوان یک بیمار به‌ حساب خواهد آمد‌ بنابراین قانون شدیدی به‌ نسبت معتادان وجود ندارد که‌ بازدارنده‌ باشد.به‌ نسبت پخش کنندگان هم به‌ همین شیوه‌.

ولی در ایران قانون برای فروشندگان بسیار سخت و بازدارنده‌است؟
ج. مسائل زیادی در این امر دخیل می‌باشند،شاید ساختار نگهداری در زندانها تغییر کرده‌ است یا قانون در این موارد انعتاف پذیر گشته‌.

شما چه‌ راه‌حلی برای ریشه‌کن کردن این معضل اجتماعی دارید؟
ج. قانون در مورد آنان به‌ کاملی اجرا شود و پخش کنندگان به‌ شدت مجازات شوند،دیدگاه‌ مردم و مسئولین به‌ نسبت شخص معتاد تغییر کند و جامعه پذیرش شخص معتادی که‌ پاک شده‌ است را داشته‌ باشد.ایجاد شغل و کار برای مردم و جوانان.تأکید بر اجرای صحیح قانون.